In Kosovo heeft het wegsturen van een twintigtal hoofddoek-dragende scholieren geleid tot hevige discussies. Het verbod in het overwegend islamitische land is een test voor de regering van premier Hashim Thaci, die sinds het uitroepen van de onafhankelijkheid in 2008 een seculiere en democratische staat probeert op te bouwen.

Arlinda Zeka (16) werd in juni van school gestuurd. De verlegen scholiere, gehuld in een rode hoofddoek en een lang paars gewaad met daaronder versleten Nike-gympen, was geschokt toen de directeur de klas in kwam en haar vertelde dat ze met hoofddoek niet meer welkom was. „Het is mijn persoonlijke keuze om mijn hoofddoek te dragen en ik zal hem nooit afdoen. Waarom word ik gedwongen te kiezen tussen Allah en school?”

Het ministerie van onderwijs heeft het verbod vorig jaar ingesteld, door middel van een instructie aan alle basis- en middelbare scholen. „Ons besluit is conform onze Grondwet”, zegt Artan Behrami, woordvoerder van het ministerie van onderwijs. Hij wijst op een alinea van de Grondwet: Kosovo is een seculier land en staat neutraal tegenover alle religies.

Negentig procent van de twee miljoen inwoners is moslim. Maar religie speelt geen centrale rol in het dagelijkse leven van de westers georiënteerde, Albanese Kosovaren. Hoofddoeken zijn er meer uitzondering dan regel. „Het gaat niet alleen om de hoofddoek”, vult Behrami aan. „Het gaat erom wat voor land we hier bouwen, wat onze identiteit is en welke plaats religie inneemt. Dit land is voor iedereen. Daarom streven we naar neutraliteit en gelijkheid in onze openbare instellingen.”

Volgens sommige moslims gaat het verbod te ver. „Het is discriminatie en schending van mensenrechten”, zegt Halil Kastrati (37). In juni organiseerde hij een demonstratie waarbij hij 5000 moslims op de been kreeg met spandoeken als ’Gebruik de staat niet tegen ons!’

Kastrati heeft islamitische studies in Syrië gestudeerd en leidt nu een opvang voor weeskinderen in Pristina. Beschuldigingen van seculiere moslims dat de demonstranten Kosovo verder willen islamiseren, wuift hij weg. „Wij zijn er niet op uit onze vrouwen te sluieren. Ik ben een serieuze moslim maar omarm de waarden van het Westen. Boerka’s zullen hier nooit geaccepteerd worden. Wij verdedigen alleen onze religieuze en individuele vrijheden.” Vele geestelijken in Kosovo onderschrijven Kasatrati’s boodschap. De moefti, Naim Ternava, dreigde onlangs de zaak voor te leggen bij het Europese Hof voor mensenrechten in Straatsburg.

De Kosovaarse autoriteiten lijken niet onder de indruk, ook niet van enkele mensenrechtenorganisaties die meer duidelijkheid willen en een publiek debat eisen. Ze adviseren tegenstanders naar het Constitutionele hof te gaan.

De familie van een weggestuurde moslima ging naar de districtsrechter om het hoofddoekverbod aan te vechten. De rechter gaf de moslima gelijk omdat ze recht op onderwijs heeft en nergens specifiek staat beschreven dat hoofddoeken verboden zijn. Maar haar school weigert haar terug te nemen. De scholiere volgt nu haar lessen bij een lokaal islamitisch centrum.

Voor Arlinda is dat een optie maar ze wil het liefst terug naar school. „Ik dacht dat een onafhankelijk Kosovo voor vrijheid stond. Zo voel ik dat niet. Ik wil gewoon zonder gedoe mijn opleiding afmaken.”

Trouw.nl
27 augustus 2010